DẠNG CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VÀ CÁCH TRẢ LỜI TRONG VĂN BẢN THÔNG TIN
I. CÁC CÂU HỎI Ở MỨC ĐỘ NHẬN BIẾT:
1. Xác định phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh
2. Xác định kiểu văn bản thông tin: Căn cứ vào nội dung và đặc điểm kiểu văn bản đã học, chọn 1 trong 4 kiểu văn bản thông tin sau:
- Giải thích về một hiện tượng tự nhiên
- Giới thiệu về một danh lam thắng cảnh
- Giới thiệu về một di tích lịch sử
- Giới thiệu về một sự kiện, lễ hội.
3. Nêu thông tin cơ bản của văn bản? (Hoặc xác định thông tin chính của văn bản?): Căn cứ nhan đề, sapô, đề mục, nội dung văn bản=> viết theo mẫu câu sau:
- Giới thiệu khu di tích + tên di tích . Ví dụ: Giới thiệu khu di tích Bạch Đằng Giang
- Giới thiệu danh thắng + tên danh lam thắng cảnh
- Giới thiệu lễ hội + tên lễ hội
- Giới thiệu sự kiện + tên sự kiện
- Giải thích hiện tượng + tên hiện tượng
4. Chỉ ra Sapô?=> Đoạn in đậm giữa nhan đề và phần chính của văn bản.
5. Xác định đề mục của văn bản?=> tên gọi từng phần lớn trong một bài viết.
6. Chỉ ra cách trình bày thông tin của văn bản?=> Căn cứ vào kiểu văn bản thông tin, vào nội dung văn bản để xác định cách trình bày thông tin, thông thường:
- Kiểu văn bản thông tin giải thích về một hiện tượng tự nhiên => Cách trình bày: Theo quan hệ nhân quả
- Kiểu văn bản thông tin giới thiệu về một danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử => Cách trình bày: Phân loại đối tượng (Hoặc Trình tự thời gian)
- Kiểu văn bản thông tin giới thiệu về một sự kiện, lễ hội => Cách trình bày: Trình tự thời gian (hoặc Trình tự không gian).
7. Đoạn 1 (hoặc đoạn 2,3…) của văn bản giới thiệu thông tin chi tiết gì về đối tượng? => thường trả lời: Giới thiệu thông tin chi tiết về vị trí địa lí, tên gọi, kiến trúc,…
8. Văn bản (giới thiệu di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, sự kiện, lễ hội) mang đến cho người đọc những tri thức khách quan về lĩnh vực nào? => trả lời: Lĩnh vực văn hóa lịch sử và du lịch.
II. CÁC CÂU HỎI Ở MỨC ĐỘ THÔNG HIỂU
1. Nêu tác dụng của việc đưa hình ảnh minh họa trong văn bản (Hoặc nêu tác dụng của một phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản)?
- Hình ảnh minh họa: Hình ảnh gì?
- Tác dụng:
+ Thông tin được cung cấp cụ thể, trực quan, sinh động, hấp dẫn, thu hút sự chú ý của người đọc.
+ Giúp người đọc dễ hình dung về vẻ đẹp, nét độc đáo của cảnh gì? hiện tượng gì? (căn cứ ý nghĩa của hình ảnh trả lời). Từ đó góp phần làm nổi bật thông tin chính của văn bản.
2. Nêu tác dụng của việc đưa số liệu (sơ đồ, bảng biểu) trong văn bản?
- Số liệu: Số liệu gì?
- Tác dụng:
+ Thông tin được cung cấp cụ thể, chính xác, thu hút sự chú ý của người đọc.
+ Giúp người đọc dễ hình dung về điều gì? (căn cứ ý nghĩa của số liệu để trả lời). Từ đó góp phần làm nổi bật thông tin chính của văn bản.
3. Nêu ý nghĩa nhan đề của văn bản?
- Nhan đề: Viết tên nhan đề
- Tác dụng:
+ Tạo ấn tượng, thu hút sự chú ý, khơi gợi hứng thú tìm hiểu về thông tin trong văn bản, dẫn dắt người đọc khám phá văn bản.
+ Khái quát nội dung thông tin cơ bản của văn bản: …………(điền thông tin cơ bản của văn bản vào đây)…………
4. Nêu tác dụng của cách trình bày thông tin trong văn bản?
- Cách trình bày thông tin:………….
- Tác dụng:
+ Thông tin được cung cấp hệ thống, đầy đủ, đa dạng, nhiều chiều nên có độ chính xác cao.
+ Giúp người đọc có được cái nhìn cụ thể, chi tiết về (vẻ đẹp và giá trị của cảnh gì? về hiện tượng gì?)
5. Nêu vai trò của chi tiết trong văn bản?
- Chi tiết: ………….
- Vai trò:
+ Chi tiết này làm nổi bật điều gì? Từ đó góp phần làm sáng tỏ thông tin chính của văn bản.
+ Thể hiện sự đánh giá của tác giả về điều gì?(như vẻ đẹp, giá trị, cảnh quan của…)
6. Em hiểu gì về thái độ của tác giả thể hiện trong văn bản trên?
* Với văn bản giới thiệu về một di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, sự kiện, lễ hội:
- Đề cao, khẳng định giá trị lịch sử văn hóa của…..
- Trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp độc đáo/ kiến trúc của …..
- Tự hào về quê hương có di tích/ danh thắng/lễ hội/ sự kiện……..(Xúc động khi được chứng kiến một sự kiện trọng đại)
- Mong muốn, khích lệ mọi người tìm hiểu, tham quan, trải nghiệm, quảng bá giới thiệu nét đẹp của di tích/ danh thắng/lễ hội….; và nâng cao trách nhiệm bảo vệ, gìn giữ vẻ đẹp/ cảnh quan của…..
* Với văn bản giải thích về một hiện tượng tự nhiên:
- Quan tâm, lo lắng về hiện tượng gì?
- Cảnh báo mức độ nguy hại của hiện tượng gì đến đời sống con người?
- Mong muốn, khuyên nhủ con người cần làm gì?
III. CÁC CÂU HỎI Ở MỨC ĐỘ VẬN DỤNG
1. Em thấy mình cần phải làm gì để góp phần bảo tồn, quảng bá các di tích lịch sử? (góp phần giữ gìn vẻ đẹp thiên nhiên của đất nước)
Gợi ý:
- Tham gia các hoạt động bảo vệ, chăm sóc, giữ gìn vẻ đẹp của các danh lam thắng cảnh/di tích lịch sử, thiên nhiên đất nước.
- Tích cực học hỏi, tìm hiểu thông tin về vẻ đẹp, giá trị, ý nghĩa của các danh lam thắng cảnh/di tích….Biết trân trọng, tự hào về vẻ đẹp, giá trị của các cảnh quan thiên nhiên đất nước/ di tích….
- Viết bài, vẽ tranh , làm video về các danh thắng/….để chia sẻ, quảng bá với khách du lịch trong và ngoài nước.
- Tuyên truyền, lan tỏa đến cộng đồng về việc cần phải giữ gìn vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước/ danh thắng.….
2. Việc tìm hiểu những hiện tượng tự nhiên như hiện tượng A đã mang lại những lợi ích gì cho bản thân em?
Gợi ý:
- Việc tìm hiểu những hiện tượng tự nhiên như hiện tượng A đã mang lại cho em rất nhiều hiểu biết về hiện tượng thiên nhiên.
- Em hiểu được hiện tượng A là…
- Nhận thức được nguyên nhân tạo nên hiện tượng A và thấy được tác hại nghiêm trọng của….
- Thấy được bản thân cần có những hành động tích cực để góp phần bảo vệ môi trường, phòng chống hiên tượng…(Nếu là hiện tượng tốt thì viết: Có thái độ yêu mến thiên nhiên, tìm hiểu những hiện tượng thiên nhiên kì thú.)
3. Những bài học/ những thông điệp rút ra sau khi đọc văn bản?
- Bài học, thông điệp về mặt nhận thức: Căn cứ vào nội dung văn bản để viết.
Ví dụ: Nhận thức được vẻ đẹp kiến trúc độc đáo/giá trị lịch sử văn hóa của di tích…
- Bài học, thông điệp về mặt hành động: Đưa ra những việc nên làm gì?
Ví dụ:
+ Tham gia các hoạt động bảo vệ, chăm sóc, giữ gìn vẻ đẹp của các danh lam thắng cảnh/di tích lịch sử, thiên nhiên đất nước.
+ Tích cực học hỏi, tìm hiểu thông tin về vẻ đẹp, giá trị, ý nghĩa của các danh lam thắng cảnh/di tích….
+ Viết bài, vẽ tranh , làm video về các danh thắng/….để chia sẻ, quảng bá với khách du lịch trong và ngoài nước.
- Bài học, thông điệp về mặt thái độ:
Ví dụ: Biết trân trọng, tự hào về vẻ đẹp, giá trị của các cảnh quan thiên nhiên đất nước/ di tích….
4. Bài học/thông điệp tâm đắc nhất? Lí do?
Gợi ý:
- Bài học/thông điệp tâm đắc nhất: Hãy biết giữ gìn, bảo vệ các di tích, di sản văn hóa. (Hãy biết giữ gìn, bảo vệ, giới thiệu, quảng bá vẻ đẹp các danh lam thắng cảnh).
- Lí giải:
+ Di tích/di sản…hội tụ những giá trị lịch sử văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta. Giữ gìn, bảo vệ các di tích, di sản văn hóa là một hành động tốt đẹp, cần thiết mà bản thân mỗi người nên có.
+ Khi biết giữ gìn, bảo vệ các di tích, di sản văn hóa sẽ giúp bản thân sống có trách nhiệm, biết hướng tới lợi ích của tập thể, góp phần phát triển quê hương.
+ Khi mỗi người giữ gìn, bảo vệ các di tích, di sản văn hóa là cơ sở góp phần bảo tồn, phát huy, phát triển di tích, di sản văn hóa chung của quê hương, đất nước; là nền tảng tạo ra sự đa dạng, phong phú trong nét đẹp văn hóa dân tộc.