Đọc, hiểu văn bản Sông núi nước Nam - Ngữ văn 9
I. Các đồng chí trong nhóm Ngữ văn nêu rõ tên bài, mục tiêu bài dạy, thảo luận các bước sinh hoạt chuyên môn theo hướng Nghiên cứu bài học:
-Tên bài: Sông núi nước Nam - Ngữ văn 9.
- Kiểu bài: Đọc hiểu văn bản
Bước 1: Xác định mục tiêu BHNC, thiết bị dạy học và học liệu, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học.
I. MỤC TIÊU
1. Năng lực
a. Năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học:
- Nhận biết và phân tích được yếu tố thi luật của bài thơ thơ tứ tuyệt Đường luật như: bố cục, niêm luật, vần, nhịp.
- Nhận biết và phân tích được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua từ ngữ, hình ảnh, bố cục, mạch cảm xúc; nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua văn bản.
- Nêu được những thay đổi trong suy nghĩ, tình cảm hoặc cách sống của bản thân sau khi đọc tác phẩm văn học.
b. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...
2. Phẩm chất
- Tự hào về truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc.
3. Kiến thức
- Một số yếu tố thi luật của thơ ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật: Bố cục, niêm, luật, vần, nhịp
- Một số yếu tố của thơ như: từ ngữ, hình ảnh, cảm xúc.
- Cách đọc hiểu thơ ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật.
. Thống nhất nội dung, phương pháp dạy:
Những nội dung thống nhất về kế hoạch bài dạy:
- Chuẩn bị GV và HS:
GV: Soạn bài, SGK, phiếu HT, máy tính, tivi, tranh ảnh minh họa…
HS: Soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn tìm hiểu trong sách giáo khoa, tự học theo nhiệm vụ được giao.
- Phương pháp, kỹ thuật dạy học:
+ Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình, giảng bình, hoạt động nhóm, đặt và giải quyết vấn đề, động não.
+ Kỹ thuật chia nhóm.
- Năng lực chung: tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, năng lực hợp tác, tìm kiếm và xử lí thông tin: tìm hiểu, thu thập tư liệu.... Năng lực quản bản thân, năng lực hệ thống hóa kiến thức.
- Năng lực chuyên biệt: Đọc hiểu văn bản. Cảm thụ thẩm mĩ
- Phương tiện dạy học: máy tính, tivi, SGK, đồ dùng dạy học…
- Thống nhất các hoạt động:
1. HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
- HS ứng dụng AL đề trình bày sản phẩm sáng tạo với chủ đề "Tự hào dân tộc".
- HS nhận xét đánh giá bạn. GV nhận xét, đánh giá.
2. HOẠT DỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
* Tìm hiểu tri thức Ngữ Văn
+ Giao nhiệm vụ tự học: Đặc điểm thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật. Kĩ năng đọc hiểu thơ thất ngôn tứ tuyệt.
+ HS chuẩn bị sản phẩm học tập theo nhóm, đại diện nhóm trình bày, các nhóm tương tác.
Đặc điểm thơ tứ tuyệt Đường luật
| Yếu tố | Biểu hiện |
| Số câu trong bài: | bốn câu. |
| Số chữ trong câu: | 7 chữ. |
| Niêm: | các câu 1 và 4, 2 và 3. |
| Luật: | Thơ Đường luật buộc phải tuân thủ luật bằng trắc. Nếu chữ thứ hai của câu thứ nhất mang thanh bằng thì bài thơ thuộc luật bằng, nếu mang thanh trắc thì là luật trắc. |
| Vần: | Bài thất ngôn tứ tuyệt gieo vần ở cuối các câu 1, 2, 4. |
* Đọc và tìm hiểu chung tác giả, tác phẩm
+ Đọc
Gv hướng dẫn giọng đọc giọng hào hùng, mạnh mẽ
GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ trong thẻ chỉ dẫn: Chú ý yếu tố khẳng định chủ quyền trong một “bản Tuyên ngôn Độc lập”.
+ Giao nhiệm vụ hoàn thành phiếu học tập giới thiệu thông tin về tác giả tác phẩm: HS HĐ cá nhân ở nhà, đến lớp trao đổi thống nhất theo nhóm tổ, đại diện nhóm lên trình bày SP học tập.
* Đọc hiểu văn bản
- Tìm hiểu một số yếu tố thi luật của bài thơ.
- GV chuyển giao nhiệm vụ: Hs thảo luận nhóm đôi theo PHT để tìm hiểu về một số yếu tố thi luật của bài thơ
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
* Tìm hiểu cơ sở khẳng định độc lập chủ quyền của bài thơ.
- Hai câu thơ đầu
/ Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh thực hiện nhiệm vụ.
/ GV chuyển giao nhiệm vụ: Hai dòng thơ đầu khẳng định điều gì? Các từ ngữ “Nam quốc”, “Nam đế” “tiệt nhiên”, “định phận”. “thiên thư” đóng vai trò gì trong việc khẳng định điều đó?
/ HS tiếp nhận nhiệm vụ.
- Hai câu cuối
/ Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh thực hiện nhiệm vụ.
/ GV chuyển giao nhiệm vụ:
Phân tích hai dòng thơ cuối để làm rõ nội dung (tư tưởng và tình cảm) mà tác giả muốn thể hiện?
Theo em, hai dòng thơ đầu và hai dòng thư cuối có mối liên hệ như thế nào?
/ HS tiếp nhận nhiệm vụ.
* Tìm hiểu giá trị của tác phẩm, tích hợp GDANQP
- GV chuyển giao nhiệm vụ: Bài Sông núi nước Nam gợi lên trong em những tình cảm, cảm xúc gì? Theo em, nội dung tư tưởng bài thơ có ý nghĩa như thế nào với thế hệ trẻ ngày nay?
+ Sau khi Hs trả lời câu hỏi, Gv chiếu video để Hs có nhận thức đúng đắn về đường lười bò.
https://youtube.com/watch?v=wovSNK8F9KI&si=Wbdowu7ofenUgwJb
* Tổng kết
- GV chuyển giao nhiệm vụ
+ Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản theo PHT (Hs làm việc cá nhân).
+ Em hãy khái quát một số yếu tố về thi luật của thơ thất ngôn tứ tuyệt.
3. HĐ 3: LUYỆN TẬP
- HĐ tập thể.
- GV chuyển giao nhiệm vụ: Gv tổ chức trò chơi.
4. HĐ 4: VẬN DỤNG:
- Hs tìm đọc văn bản Bình Ngô đại cáo (đoạn 1) và so sánh với "Nam quốc sơn hà".